Malatya'nın 183 Yıllık Hafızası Bir Kez Daha Ayağa Kalkıyor
Yangınlar gördü, depremlerle yıkıldı, defalarca onarıldı ancak Malatya'nın merkezindeki yerini hiç kaybetmedi.
Tarihi 1843 yılına uzanan ve kentte “Teze Cami” olarak da bilinen Yeni Cami, 6 Şubat depremlerindeki büyük yıkımın ardından bu kez güçlendirilen zemini ve günümüz mühendislik kriterleri dikkate alınarak yeniden ayağa kaldırılıyor.
Malatya kent merkezinin en önemli simge yapılarından Yeni Cami’de 6 Şubat 2023 depremlerinin ardından başlatılan yeniden inşa çalışmaları sürüyor. Yaklaşık iki asırlık geçmişinde yangınlara ve büyük depremlere tanıklık eden tarihi yapı, Malatya’nın değişen kent dokusu içerisinde yeniden yükseliyor.
Hacı Yusuf Taş Camisi, Yeni Cami ve halk arasındaki yaygın adıyla “Teze Cami” olarak bilinen yapının geçmişi 1843 yılına dayanıyor.
Malatyalıların Eski Malatya’dan dönemin Aspuzu bölgesine yerleşmesinin ardından yeni kent merkezinde ortaya çıkan büyük cami ihtiyacı üzerine ilk yapı, Hocazade Hacı Yusuf tarafından yaptırıldı. Malatya Valiliğinin kayıtlarına göre 1843 yılında yapılan cami, ilerleyen yıllarda kentin yaşadığı büyük afetlerden doğrudan etkilendi.
Büyük Zelzele Yeni Cami’nin Kaderini Değiştirdi
Yeni Cami’nin tarihindeki en önemli dönüm noktalarından biri 2 Mart 1893’te yaşandı.
Malatyalıların hafızasına “Büyük Zelzele” olarak geçen deprem, kentte yüzlerce kişinin yaşamını yitirmesine ve çok sayıda yapının yıkılmasına neden olurken Hacı Yusuf Camisi de büyük ölçüde ortadan kalktı. İlk camiden geriye şerefesine kadar ayakta kalabilen minare ulaştı. Dönemin yangınları da yapının tarihinde önemli bir tahribata yol açtı.
Yıkımın ardından Malatyalılar aynı noktada yeni bir caminin yapılması için harekete geçti. II. Abdülhamid döneminde desteklenen yeniden inşa süreci uzun yıllara yayıldı.
Bugün Malatyalıların hafızasındaki Yeni Cami’nin temel mimari kimliğini oluşturan yapı 20’nci yüzyılın başında yükseldi. Resmî kayıtlarda caminin 1912 yılında hizmete açıldığı belirtilirken Vakıflar Genel Müdürlüğünün deprem sonrası envanterinde tarih 1913 olarak yer alıyor.
Kentin Buluşma Noktası Oldu
Kesme taşlarla inşa edilen Yeni Cami, zaman içerisinde yalnızca ibadet edilen bir yapı olmaktan çıkarak Malatya kent merkezinin en önemli referans noktalarından birine dönüştü.
Dört büyük fil ayağı üzerine oturan merkezi kubbesi, küçük kubbeleri, taş mimarisi ve iki minaresiyle kentin siluetinde kendine özgü bir yer edinen yapı, nesiller boyunca Malatyalıların buluşma noktalarından biri oldu. İlk camiden kalan eski minare de yapının geçmişiyle bağını sürdüren önemli unsurlardan biri olarak korundu.
Bakmadan Geçme
